Hoeveel vakantie-uren en vakantiedagen bouw je op per jaar?
In Nederland heeft iedere werknemer wettelijk recht op betaald verlof. Of je nu voltijd werkt, een parttime contract hebt of als oproepkracht actief bent: over ieder gewerkt uur bouw je vakantierechten op. Het Nederlandse arbeidsrecht maakt hierbij onderscheid tussen wettelijke vakantie-uren en bovenwettelijke vakantie-uren.
Om te weten hoeveel uren je per maand en per jaar opbouwt, is jouw wekelijkse arbeidsduur het uitgangspunt. Wil je ook de financiële waarde van een vakantie-uur weten? Bereken dan jouw basisuurloon via onze module voor uurloon berekenen.
Wettelijke vakantie-uren per jaar = Wekelijkse contracturen × 4 Maandelijkse wettelijke opbouw = (Wekelijkse contracturen × 4) ÷ 12 Voorbeeld: Werk je 36 uur per week? Dan heb je recht op
36 × 4 = 144 wettelijke vakantie-uren per jaar (oftewel 12 uur per gewerkte maand).
Wettelijke versus bovenwettelijke vakantie-uren
Volgens artikel 7:634 van het Burgerlijk Wetboek (BW) heeft iedere werknemer recht op minimaal vier werkweken vakantie per kalenderjaar. Bij een 40-urige werkweek is dit 20 vakantiedagen (160 uur).
In de meeste Nederlandse CAO's en arbeidscontracten geven werkgevers echter extra verlof: doorgaans 25 tot 30 vakantiedagen per jaar bij een voltijds contract. Alle dagen boven de wettelijke norm van vier werkweken zijn bovenwettelijke vakantie-uren.
| Juridisch Kenmerk | Wettelijke Vakantie-uren | Bovenwettelijke Vakantie-uren |
|---|---|---|
| Aantal per jaar (voltijd) | Exact 4 werkweken (bijv. 160 uur bij 40u) | Extra CAO-dagen (vaak 40 uur extra) |
| Vervaltermijn | 6 maanden na afloop kalenderjaar (1 juli) | Verjaart pas na 5 jaar |
| Uitbetaling tijdens dienstverband | Strikt verboden volgens dwingend recht | Toegestaan (mits schriftelijk overeengekomen) |
| Opnamevolgorde | Wordt wettelijk als eerste afgeschreven | Wordt aangesproken als wettelijke uren op zijn |
| Waarschuwingsplicht werkgever | Ja, werkgever moet tijdig schriftelijk waarschuwen | Reguliere verjaringstermijn van 5 jaar |
De vervaltermijn en de actieve zorgplicht van de werkgever
Wettelijke vakantiedagen die je in een kalenderjaar opbouwt, vervallen in principe al per 1 juli van het daaropvolgende jaar (zes maanden na afloop van het opbouwjaar).
Echter, op grond van het Europese Max Planck-arrest geldt een zware actieve waarschuwingsplicht voor de werkgever:
- De werkgever moet je tijdig en schriftelijk informeren over het openstaande saldo wettelijke uren.
- De werkgever moet je concreet in de gelegenheid stellen en stimuleren om het verlof op te nemen.
- De werkgever moet uitdrukkelijk waarschuwen dat niet-opgenomen uren per 1 juli verloren gaan.
Kan de werkgever niet bewijzen aan deze plicht te hebben voldaan? Dan vervallen de wettelijke uren niet en geldt de lange verjaringstermijn van 5 jaar.
Vakantie-uren berekenen bij een parttime baan
Werk je in deeltijd, dan behoud je naar rato hetzelfde recht op vier volledige werkweken vakantie per jaar. De uren worden berekend op basis van je contracturen:
- Werk je 32 uur per week (4 dagen van 8 uur)? Dan heb je recht op
32 × 4 = 128 wettelijke vakantie-uren. Bij 25 CAO-dagen komt daar32 uur bovenwettelijkbij (totaal 160 uur = 20 vrije dagen van 8 uur). - Werk je 24 uur per week (3 dagen van 8 uur)? Dan bedraagt je wettelijk saldo
24 × 4 = 96 vakantie-urenper jaar (exact 4 werkweken vrij).
Wil je weten wat parttime werken betekent voor je inkomen en deeltijdfactor? Bereken dit via parttime salaris berekenen.
Vakantieopbouw tijdens ziekte, verlof en zwangerschap
Het Nederlandse arbeidsrecht waarborgt verlofopbouw in bijzondere situaties:
- Ziekte en re-integratie: Zieke werknemers bouwen 100% vakantie-uren op over de gehele ziekteperiode. Neem je tijdens ziekte vakantie op, dan worden er wel vakantie-uren van je saldo afgeschreven.
- Zwangerschapsverlof: Tijdens het officiële WAZO-zwangerschaps- en bevallingsverlof loopt de opbouw van vakantie-uren volledig door.
- Betaald ouderschapsverlof: Gedurende de 9 weken wettelijk betaald ouderschapsverlof loopt de vakantieopbouw onverminderd door.
Twee concrete rekenvoorbeelden van vakantie-uren
Voorbeeld 1: Fulltime medewerker (40 uur) met 25 CAO-vakantiedagen
Kevin werkt 40 uur per week in de bouw. De CAO Bouw & Infra kent 25 vakantiedagen (200 uur) per jaar toe:
- Wettelijke vakantie-uren: 4 × 40 uur = 160 uur (20 dagen van 8 uur).
- Bovenwettelijke vakantie-uren: 5 dagen × 8 uur = 40 uur (5 dagen van 8 uur).
- Totaal per jaar: 160 + 40 = 200 vakantie-uren.
- Maandelijkse opbouw: 200 uur ÷ 12 maanden = 16,67 uur per maand.
Voorbeeld 2: Parttime medewerker (28 uur) met 25 vakantiedagen
Samira werkt 28 uur per week (deeltijdfactor 0,70 bij een 40-urige fulltime norm):
- Wettelijke vakantie-uren: 4 × 28 uur = 112 uur (14 dagen van 8 uur).
- Bovenwettelijke vakantie-uren: 40 uur fulltime × 0,70 = 28 uur (3,5 dag van 8 uur).
- Totaal per jaar: 112 + 28 = 140 vakantie-uren.
- Maandelijkse opbouw: 140 uur ÷ 12 maanden = 11,67 uur per maand.
Uitbetaling van vakantie-uren bij uitdiensttreding
Tijdens het dienstverband mogen wettelijke vakantiedagen nooit worden afgekocht. Bij beëindiging van het contract worden alle resterende vakantie-uren echter verplicht uitbetaald op de eindafrekening.
Elk openstaand vakantie-uur wordt uitbetaald tegen je bruto uurloon, vermeerderd met 8% vakantiebijslag en eventuele vaste toeslagen. Bereken jouw jaarlijkse vakantiegeld direct via onze tool voor vakantiegeld berekenen.
Praktische tips voor een gezond vakantiesaldo
- Controleer je loonstrook: Check maandelijks of opgebouwde en opgenomen uren kloppen met je eigen urenregistratie.
- Let op 1 juli: Plan wettelijke vakantie-uren op tijd in om verval te voorkomen.
- Plan rond feestdagen: Gebruik onze calculator voor werkdagen berekenen om met minimale verlofuren maximale vrije aaneengesloten dagen te plannen rond Pasen, Hemelvaart en Pinksteren.
Veelgestelde vragen
Hoe bereken je hoeveel vakantie-uren je per jaar opbouwt?
Het wettelijke minimum aantal vakantie-uren bereken je door je wekelijkse contracturen te vermenigvuldigen met 4. Bij een fulltime werkweek van 40 uur is dat 4 × 40 = 160 wettelijke vakantie-uren (20 vakantiedagen van 8 uur). Krijg je volgens je CAO 25 vakantiedagen per jaar, dan zijn 20 dagen wettelijk (160 uur) en 5 dagen bovenwettelijk (40 uur), wat een totaal maakt van 200 vakantie-uren per jaar.
Wat is het verschil tussen wettelijke en bovenwettelijke vakantie-uren?
Wettelijke vakantiedagen zijn de verplichte vier werkweken per jaar waarop iedere werknemer volgens artikel 7:634 BW recht heeft. Alle extra verlofdagen die je werkgever of de CAO toekent (in Nederland vaak 5 extra vakantiedagen) zijn bovenwettelijk. Bovenwettelijke uren hebben soepelere regels: ze mogen onder voorwaarden worden afgekocht en verjaren pas na 5 jaar in plaats van 6 maanden.
Wanneer vervallen je wettelijke en bovenwettelijke vakantie-uren?
Wettelijke vakantie-uren vervallen zes maanden na het einde van het kalenderjaar waarin je ze hebt opgebouwd (dus per 1 juli van het daaropvolgende jaar). Bovenwettelijke vakantie-uren verjaren pas na 5 jaar. De vervaltermijn van 6 maanden voor wettelijke uren geldt echter alleen als de werkgever jou aantoonbaar en tijdig heeft gewaarschuwd dat ze dreigen te vervallen.
Bouw je vakantie-uren op tijdens ziekte of re-integratie?
Ja. Sinds 2012 bouwt een zieke werknemer in Nederland over de volledige periode van ziekte 100% vakantiedagen op (zowel wettelijk als bovenwettelijk), ongeacht of er sprake is van gedeeltelijke re-integratie. Ook als je ziek vakantie opneemt, worden er vakantie-uren afgeschreven.
Hoe worden vakantie-uren berekend als je parttime werkt?
Bij een parttime contract bouw je naar rato exact dezelfde 4 weken vakantie per jaar op. Werk je bijvoorbeeld 24 uur per week (3 dagen van 8 uur)? Dan heb je wettelijk recht op 4 × 24 = 96 vakantie-uren per jaar. Daarmee kun je precies 4 volledige werkweken vrij nemen.
Mag een werkgever opgebouwde vakantie-uren uitbetalen in geld?
Wettelijke vakantie-uren mogen tijdens het dienstverband nooit worden uitbetaald in geld; de wet verplicht dat werknemers deze tijd daadwerkelijk als rust opnemen. Bovenwettelijke vakantie-uren mogen wél schriftelijk worden uitbetaald of verrekend, mits dit in de CAO of het arbeidscontract is toegestaan.
Welke vakantie-uren worden als eerste afgeschreven bij verlofopname?
Volgens de wet worden altijd de vakantie-uren afgeschreven die als eerste dreigen te vervallen. Als je verlof opneemt, worden daarom eerst de oudste wettelijke vakantie-uren gebruikt, vervolgens de nieuwere wettelijke uren, en pas daarna je bovenwettelijke vakantiedagen.
Wat gebeurt er met je vakantie-uren als je uit dienst treedt?
Bij beëindiging van het dienstverband worden alle openstaande wettelijke en bovenwettelijke vakantie-uren financieel afgerekend op de eindafrekening. De werkgever betaalt elk openstaand uur uit tegen je bruto uurloon vermeerderd met 8% vakantiegeld en eventuele vaste toeslagen.
Wat is de actieve zorg- en waarschuwingsplicht van de werkgever?
Volgens vaste rechtspraak van het Europese Hof van Justitie en de Hoge Raad vervallen wettelijke vakantiedagen niet automatisch per 1 juli als de werkgever niet kan bewijzen dat hij de werknemer tijdig, concreet en schriftelijk heeft geïnformeerd over het openstaande saldo en de naderende vervaldatum.
Bouw je vakantie-uren op over overuren of meeruren?
Over reguliere meeruren van parttimers (uren boven contract tot aan fulltime) bouw je naar rato 100% vakantie-uren op. Over overwerk boven de voltijdse werkweek bouw je volgens de wet geen extra vakantie-uren op, tenzij dit expliciet in de CAO is afgesproken of wanneer overuren worden gecompenseerd via tijd-voor-tijd (TvT).